Wat is Monnikenwerk?

Wat is Monnikenwerk?

In de periode van 14 juli tot en met 18 augustus 2021 vindt de vierde editie van het project Monnikenwerk plaats. In de stille ruimte van een middeleeuwse kerk werken vijftien kunstenaars zes woensdagen aan hun monnikenwerk - kunst, die soms raakt aan iets dat groter is dan wij. Aan het einde van de werkdag zijn bezoekers welkom om kerk en kunst te ervaren.

Monnikenwerk vindt plaats op de woensdagen 14, 21 & 28 juli en 4, 11 & 18 augustus. Ronde Noord Groningen loopt van Baflo via Den Andel, Westernieland naar Eenrum en Saaxumhuizen. Ronde Oost Groningen is in Loppersum, Wirdum, Eenum, Leermens en 't Zandt. Ronde Friesland doet Dokkum, Aalsum, Oostrum en Jouswier aan. Alle kerken zijn geopend voor publiek van 17.00 – 20.00 uur. Op 21 juli en 4 en 18 augustus kunt u in Eenrum ook tussen 19.30 uur en 20.00 uur de toren beklimmen en is er om 20.00 uur een orgeldemonstratie.

 

 

Drie routes

Ronde Noord Groningen

Ronde Oost Groningen

Ronde Friesland

Ronde Noord Groningen

Ronde Groningen Noord loopt van Baflo via Den Andel, Westernieland en Eenrum naar Saaxumhuizen. Alle kerken zijn geopend voor publiek van 17.00 – 20.00 uur. Op 21 juli en 4 en 18 augustus kunt u in Eenrum ook tussen 19.30 uur en 20.00 uur de toren beklimmen en is er om 20.00 uur een orgeldemonstratie. In Baflo is een NS-station.

Baflo, Laurentiuskerk - Leen Kaldenberg

Den Andel - Ans Schuiling

Westernieland - Natascha J.A. Rodenburg

Eenrum - Josefien Alkema

Saaxumhuizen - Anjet van Linge

Ronde Oost Groningen

Ronde Oost is in Loppersum, Wirdum, Eenum, Leermens en 't Zandt. Alle kerken zijn open voor bezoek van 17.00 tot 20.00 uur. In Loppersum is een NS-station.

Loppersum, Petrus- en Pauluskerk - Herbert Nouwens

Wirdum - Marijk Gerritsma

Eenum - Aly Freije

Leermens, Donatuskerk - Annemarie van Buuren

’t Zandt - Ina Fekken en Henk Kooi

 

 

Ronde Friesland

Ronde Friesland doet Dokkum, Aalsum, Oostrum en Jouswier aan. Alle kerken zijn geopend voor publiek van 17.00 – 20.00 uur.

Dokkum, Bonifatiuskapel - Wianda Keizer

Aalsum - Laura Zwaneveld

Oostrum - Pauline Kick

Jouswier - Lisette Durenkamp

Vijftien Kunstenaars

Leen Kaldenberg

Baflo – Zo vrij mogelijk van plan of concept, onderweg naar het stille en tijdelijk verblijven in de luwte van de Laurentiuskerk in Baflo,
koester ik het om meer achter te laten dan mee te nemen.

Mijn voornemen is om komende periode te reflecteren op ‘het hemelse’
en stilte te gebruiken als oorsprong van waaruit ik ga werken.

Ans Schuiling

Den Andel – Ik zoek in mijn werk naar harmonie en rust. In de kerk van Den Andel vallen mij meteen het mooie licht en de kleuren op. Vooral de schilderingen uit de 13e eeuw in de gewelven en het geschilderde siermetselwerk spreken zeer tot mijn verbeelding. Tijdens Monnikenwerk hoop ik iets van deze oude, verstilde plek te kunnen vangen in mijn schilderijen.

Natascha J.A. Rodenburg

Westernieland – de essentie van kerk Westernieland vangen
verder de wereld in brengen
beginnen met niets / eindigen met iets
de tijd zal het leren

klei, zeewier, vlas, gras, laurier, salie

aftasten / luisteren / absorberen / verwerken

veranderlijk is de toekomst

een verslag

Josefien Alkema

Eenrum – Hoe vind je een moment van stilte en bezinning?
Ik vond inspiratie in Middeleeuwse getijdenboeken en deel deze ervaring in een interactief kunstproject: DagDelen. In dit project word je uitgenodigd om een bladzij van je leven te maken en te delen, wat onderdeel wordt van een groter geheel: een hedendaags beeldend getijdenboek, waar ik tijdens Monnikenwerk aan ga werken.

Anjet van Linge

Saaxumhuizen – de vierde keer monnikenwerk. ik kijk ernaar uit. naar het ritme, naar de stille omarming van de kerk, het tikken van het uurwerk, het klinken van de klok. dit jaar werk ik met wol. er was een beeld in mijn hoofd, van een kruis van wol op de grond van de kerk, in het pad. het waarom, het hoe en het wat ga ik onderzoeken. de schapen zijn geschoren. ik kijk ernaar uit.

Herbert Nouwens

Loppersum – Ik ben gefascineerd door de middeleeuwse beeldhouwers die het verhaal hakten in steen en niet zozeer bezig waren met hun eigen originaliteit te exploiteren.

Het lijkt me een hele mooie uitdaging om in een kerk langzaam iets te laten groeien, wat reflecteert op leven en dood. Een installatie die tot stand komt in dialoog met de ruimte. In steen en staal.

Marijk Gerritsma

Wirdum – Vogelboeken

Marijk Gerritsma geeft dode vogels in haar Vogelboeken een nieuw leven.
De veren drukt zij af op zacht papier.
De afdrukken bindt zij samen tot een boek.
Zo wordt de vleugel weer een geheel.
En de dode vogel vindt een rustplaats in deze nieuwe vorm.

Aly Freije

Eenum – Tussenruimtes
Ik ga samenwerken met fotograaf en beeldend kunstenaar Annemarie van Buuren.

Schrijven is voor mij een vorm van spoorzoeken. In de stilte van een kerk duiken stemmen van vroegere levens op, gebeden zijn nog te horen.

Wij onderzoeken wat de invloed van elkaars medium is op het eigen werk. Welke nieuwe betekenissen ontstaan er in de tussenruimte tussen woord en beeld?

Annemarie van Buuren

Leermens – Tussenruimtes

Ze betrekt een zeecontainer
krijgt een engel aan de deur die hoest

Uit: ‘Hij kent de lichte vogeltaal’ van Aly Freije

Tijdens Monnikenwerk ga ik samenwerken met dichter, schrijver en docent Aly Freije. Samen verkennen we de tussenruimte tussen woord en beeld: welke nieuwe betekenissen ontstaan er en wat gaat er verloren in de vertaling?

Ina Fekken en Henk Kooi

‘t Zandt – Ooit was het koor in de Mariakerk waarschijnlijk afgesloten met een doksaal. “Gewone” gelovigen werden niet geacht zich in deze ruimte te begeven. Wij geven die afsluiting opnieuw vorm, als mini-doolhof in transparant calquepapier. Een weg zoeken, keuzes maken. Henk werkt achter het doolhof aan handgetekende reconstructies van verdwenen kerken en kloosters. Ina gebruikt oude architectuur-
tekeningen van Henk voor de installatie.

Wianda Keizer

Dokkum – Ik laat mij inspireren door de ruimte
en het gevoel dat die ruimte mij geeft.

Ik kijk naar vormen en lijnen, naar het licht,
naar hoe het beweegt in de tijd.
Ik kijk naar de structuur van de ruimte
naar de contrasten in licht en donker

Zo ontstaat wat past en zich verhoudt
tot de ruimte van de Bonifatiuskapel.

Laura Zwaneveld

Aalsum – Ik borduur
voort op de spreeuwen
die zich in mij nestelden.

Het dansen tijdens hun
slaapvlucht.

Hoe gek het ook loopt
in het leven, er is
altijd iets te vinden van
een adembenemende
schoonheid wat even alles
doet vergeten.


Een paar weken in stilte
werken op zo’n bijzondere
plek vol symboliek voelt
als een groot kado.
En de verwondering en
poëzie te delen
die ik zie.

Pauline Kick

Oostrum – Staand op de terp bij de kerk, besef je dat de zee geeft en neemt, liefde voor dat wat het geeft en verdriet voor dat wat neemt. Resten vertellen woordeloos hun verhaal. Ik zoek de verbinding met de zee – het Wad en zijn getijden, de verbinding van de bewoners met het leven en de zee. Zoeken naar “het er zijn en verdwijnen”. Een synthese in beeld aangaan. Een beeld dat nieuwe herinneringen oproept.

Lisette Durenkamp

Jouswier – In mijn werk gaat het om stilte. Beelden en installaties die stil maken, raken aan waarheid en schoonheid. Ik werk met zelfgemaakt wit papier. Hiermee kan ik uitdrukken waar het me om gaat.
Ik laat me inspireren door wat zich aandient en me raakt. In het kerkje van Jouswier zijn dat de prominent aanwezige rouwborden van welgestelde mensen uit de streek. Ik hoop ruimte te maken voor iedereen.

Veertien kerken

Baflo

De huidige kerk is gebouwd eind 11e eeuw, begin 12e eeuw. Het is een eenbeukige kerk met een rechtgesloten koor. De kerk wordt voor het eerst genoemd in 1211 en was toen opgebouwd uit tufsteen, waarvan nog stukken resteren in het schip. Het huidige koor met versierde rondboogvensters en -nissen dateert uit de 13e eeuw. In 1594 verloor de kerk haar positie als proosdij bij de reductie Groningen.

Den Andel

We zien in Den Andel de overgang van het romaans naar het laatromaans. Deze overgang vond plaats in het begin van de 13e eeuw. Sinds die tijd is het nodige aan de kerk veranderd. Bij de rechthoekige kerk hoort een gedrongen, ongelede toren met afgeknot tentdak uit dezelfde periode. Daarop staat een kleine dakruiter, nieuw geplaatst in 1989, met een luidklok uit 1653 van de hand van Jurriën Balthasar uit Leeuwarden.

Westernieland

De kerk heeft een blauwe balkenzoldering; de balken dateren uit verschillende perioden. Tegen de koorsluiting staat een 17e eeuwse kansel met het wapen van collator Schotto Tamminga van Bellingeweer. Naast de preekstoel een eveneens 17e eeuwse herenbank en een aantal zerken uit de 17e en 18e eeuw. Het dorp is na de kerstvloed van 1717 meer oostwaarts herbouwd zodat de kerk nu helemaal aan de westkant staat.

Eenrum

De kerk is grotendeels van baksteen gebouwd in de 13e eeuw en staat bekend als Laurentiuskerk. Van de oorspronkelijke ingangen rest alleen de zuidelijke. Binnen contrasteren wit gestucte meloen-gewelven met het donkerbruine meubilair. Het interieur heeft de Beeldenstorm overleefd. De 17e eeuw bracht ingrijpende verbouwingen: de grote toren uit 1652, grotere ramen die in de 20e eeuw weer vervangen zijn door laatromaanse ramen.

Saaxumhuizen

Van oorsprong is de kerk 13e eeuws. Door verschillende verbouwingen en herstelling heeft de kerk van Saaxumhuizen haar middeleeuwse karakter verloren. De kerk heeft tegenwoordig voornamelijk 19e eeuwse kenmerken. De huidige toren is in de plaats gekomen van een vrijstaande, lage stompe toren. De prachtige herenbanken zijn te danken aan collator Jonker Geurt Goosen Alberda.

Loppersum

In 1218 is het tufstenen kerkje door brand verwoest. In de westelijke muur van de kerk is nog een gedeelte van de oude muur met hagioscoop zichtbaar. De bouw van deze kerk is omstreeks 1220 begonnen als eenvoudige zaalkerk, van baksteen met een houten plafond. Omstreeks 1270 werd het rechtgesloten koor afgebroken om  plaats te maken voor een dwarsschip met koepelgewelven in romano-gotische stijl.

Wirdum

De kerk van Wirdum herbergt naast grafzerken uit de 13e tot 19e eeuw ook een aantal muurschilderingen. Rond de kerk zijn Romeinse resten gevonden. Ondanks de vergrote romaanse vensters in de zuid en oostwand is de romaanse bouwwijze nog duidelijk te herkennen. In de noordmuur is een ‘knielnis’ te vinden. In de nis zit een hagioscoop. Binnen vinden we enkele muurschilderingen, vermoedelijk uit 1400.

Eenum

Een van de oudste bakstenen kerken op de hoogste wierde in de Ommelanden. Romaans qua origine, deels geamputeerd in de 19e eeuw. De halfronde apsis werd door een vlakke muur vervangen. De preekstoel is uit 1654. In de 16e eeuw werden de originele vensters vervangen door grotere spitsboogvensters. De toren uit 1710 staat uit het lood door afgraving van de wierde, en wordt overeind gehouden door aan de kerk gekoppelde balken.

Leermens

Eén van de oudste kerken in het noorden van het land: zijmuren van tufsteen, het dwarsschip van kloostermoppen in combinatie met hergebruikte tufsteen, en het 13e-eeuwse bakstenen koor. Het interieur heeft een houten zoldering in schip en dwarsschip, het koor is afgedekt door een koepelgewelf met beschilderde baksteenpatronen. In het interieur zijn muurschilderingen uit de vijftiende eeuw, o.a. die van de heilige Ursula.

‘t Zandt

Het oudste deel van deze Mariakerk stamt uit de 13e eeuw, het gotische koor uit de 15e eeuw. Zowel binnen als buiten bijzonder, boven- en benedenzones, siernissen en spaarvelden. Interieur met koepelgewelven. In het koor een piscina en sacramentsnis. Fraaie 13e- en 16e eeuwse muurschilderingen met Bijbelse figuren en taferelen. De 13e eeuwse vrijstaande zadeldaktoren heeft een spitse dakruiter uit de 17e eeuw.

Dokkum – Bonifatiuskapel

De Bonifatiuskapel is een rooms-katholiek bedevaartskapel in de Friese stad Dokkum. De kapel is een ontwerp van Hendrik Willem Valk, werd gebouwd in 1934, op de fundamenten van een niet-voltooid ontwerp van Valks leermeester Wolter te Riele. De kerk is gewijd aan de heilige Bonifatius, die in het jaar 754 bij Dokkum werd vermoord.

Aalsum

Oorspronkelijk was de kerk, die stamt uit de 12e eeuw en 13e eeuw, gewijd aan Catharina van Alexandrië. De oude overwelving is vervangen door een balklaag, er zijn ramen aangebracht, de westgevel is vernieuwd. Daar staat een torentje met een houten klokkoepel en een gegoten klok uit 1499. De binnenkant is wit geverfd en heeft een orgel uit 1906. Het toegangshek stamt uit 1843.

Oostrum

De toren is gebouwd in de 13e eeuw, de kerk in de 16e eeuw. De muurschilderingen zijn waarschijnlijk uit 1582, met afbeeldingen van kerken en een toren. Een ervan lijkt op de abdijtoren van Dokkum. In de kerk bevinden zich rouwborden van de familie Eelcama en een herenbank van de familie Mellema. De kerkklok is in 1457 vervaardigd door de klokkengieter H. Kokenbacker.

Jouswier

De kerk werd gebouwd in 1557 ter vervanging van een 13e eeuwse kerk die gewijd was aan Petrus. In 1752 verrees de zadeldaktoren en werd de westmuur en ingang vernieuwd. In de toren hangt een klok uit 1395 van Hermanus. De spitsboogvensters zijn uit 1823. In 1858 werd de kerk iets verhoogd en voorzien van een nieuwe kap. In 1978 werd de bepleistering uit 1876 verwijderd.