Wat is Monnikenwerk?

Wat is Monnikenwerk?

In de sobere ruimte van een middeleeuwse kerk werken tien kunstenaars zes woensdagen aan hun monnikenwerk - kunst, die soms raakt aan iets dat groter is dan wij. Aan het einde van de werkdag zijn bezoekers welkom om kerk en kunst te ervaren. Dit is de tweede editie en ook nu hopen de deelnemers samen met bezoekers te ontdekken waartoe de verstilde sacrale ruimte van een kerk uitnodigt. Omdat vorig jaar voor zowel kunstenaar als bezoeker een ontroerende ervaring was, doen dit jaar in negen kerken tien kunstenaars mee.

Monnikenwerk vindt plaats op de woensdagen 17, 24 & 31 juli en 7, 14 & 21 augustus. Ronde Noord loopt van Baflo, Den Andel, Saaxumhuizen, en Eenrum naar Westernieland. Ronde Oost is in Loppersum, Eenrum, Leermens en Westeremden. De kerken zijn open voor bezoek van 17.00 tot 20.00 uur. Eenrum is op 24 juli, 7 en 21 augustus open tot 19.45.

Twee routes

Ronde Noord

Ronde Oost

Ronde Noord

Ronde Noord loopt van Baflo, Den Andel, Saaxumhuizen, en Eenrum naar Westernieland. De kerken zijn open voor bezoek van 17.00 tot 20.00 uur. Eenrum is op 24 juli, 7 en 21 augustus open tot 19.45. In Baflo is een NS-station.

Den Andel: Aly Freye
Baflo: Mariska Boekhorst
Saaxumhuizen: Trude van Assem
Westernieland: Anjet van Linge
Eenrum: Hèlen en Paul Meek

Ronde Oost

Ronde Oost is in Loppersum, Eenum, Leermens en Westeremden. De kerken zijn open voor bezoek van 17.00 tot 20.00 uur. In Loppersum is een NS-station.

Loppersum: Hanneke Somer
Westeremden: Wilma Drooger
Eenrum: Josefien Alkema
Leermens: Marc de Groot

Tien Kunstenaars

Aly Freye

Den Andel – Een betekenisvolle plek fungeert als een medespeler. Ik trek door noordelijke landschappen, onderga de elementen. Ik bivakkeer daar, ga oude gebouwen binnen. Er roert zich iets, er klinken stemmen. Woorden duiken op, krijgen lading. Al schrijvende kan er iets gebeuren wat raakt aan het leven en aan de dood. Waar kan ik dat beter onderzoeken dan in een middeleeuwse kerk?

Mariska Boekhorst

Baflo – Tijdens de eerste editie van Monnikenwerk was de kerk van Den Andel mijn tijdelijk atelier. Daar raakte ik geïnspireerd door de grafstenen in de kerk. Dit jaar mag ik aan het werk in de kerk van Baflo, ik ben benieuwd of er ook dit jaar elementen van de kerk zichtbaar worden in mijn werk.

Trude van Assem

Saaxumhuizen – Wat is een kerk? Waar stond het voor in de tijd dat het gebouwd werd? Wat vertegenwoordigt het gebouw nu, in het landschap, voor de gemeenschap?
Hoe verhoud ik me tot religie, de bouwkunst, het ambacht? Welke vormentaal spreekt me aan, hoe verhoudt de religieuze vormentaal zich tot de de vormen die ik neer zet.

Anjet van Linge

Westernieland – Vorig jaar hakte ik in de kerk van Eenrum ontfermingen in steen. Die oude woorden vonden opnieuw betekenis, in bezoekers, in mij. Dit jaar staat “mijn kerk” in Westernieland, een dorp dat vroeger Mariaburen heette. Dat nodigt uit tot woorden van Maria. Ik kijk uit naar wat zich aandient, in die oude wijze stilte aan de rand van het land.

Hèlen en Paul Meek

Eenrum – 6 hele woensdagen, stilte, geen telefoon, geen internet, geen afleiding
6 hele woensdagen, wij samen
6 hele woensdagen, werken
6 hele woensdagen, in een kerk
6 hele woensdagen.

Hanneke Somer

Loppersum – Al heel lang ben ik gefascineerd door middeleeuwse kunst. Ik word geraakt door de daarin zo voelbare aandacht en devotie. Op mijn pelgrimstochten heb ik in vele kerken schetsjes gemaakt om de schoonheid ervan op mij in te laten werken. Nu mag ik me hele dagen laten inspireren door de kerk in Loppersum.

Wilma Drooger

Westeremden – Ik ga aan de slag met het leggen van kleine getekende bloemen, gesneden  uit papier. Ze herinneren aan een tijd van vieren en rouwen. Het maken van de bloemen ontstond uit rouw en troost. Om een geliefd mens nooit te vergeten maar blijvend te herinneren. Naarmate de tijd verstreek hebben de bloemen meer kleur gekregen en een enkel glasblaadje zal ze beschermen.

Josefien Alkema

Eenum – Een tijd lang op één plek zijn brengt mij altijd iets nieuws. Ik ben benieuwd hoe deze locatie – een oude kerk, met zijn specifieke sfeer en verhaal, een ruimte voor fysieke, zintuiglijke en mystieke ervaring – invloed heeft op mijn werk(proces) en wat voor beelden daaruit ontstaan.

Marc de Groot

Leermens – Kunst maken is voor mij een innerlijke proces waarbij het soms lukt om af te stemmen op een groter geheel en verbinding te maken met een universeel bewustzijn. De omgeving en ruimte hebben invloed op dit proces. Ik verheug me op de stilte, de ruimte en de tijdloosheid van het kerkje van Leermens, een van de oudste kerken van de provincie, om in alle rust zes heerlijke dagen aan het werk te zijn.

Negen kerken

Den Andel

We zien in Den Andel de overgang van het romaans naar het laatromaans. Deze overgang vond plaats in het begin van de 13e eeuw. Sinds die tijd is het nodige aan de kerk veranderd. Bij de rechthoekige kerk hoort een gedrongen, ongelede toren met afgeknot tentdak uit dezelfde periode. Daarop staat een kleine dakruiter, nieuw geplaatst in 1989, met een luidklok uit 1653 van de hand van Jurriën Balthasar uit Leeuwarden.

Baflo

De huidige kerk is gebouwd eind 11e eeuw, begin 12e eeuw. Het is een eenbeukige kerk met een rechtgesloten koor. De kerk wordt voor het eerst genoemd in 1211 en was toen opgebouwd uit tufsteen, waarvan nog stukken resteren in het schip. Het huidige koor met versierde rondboogvensters en -nissen dateert waarschijnlijk uit de 13e eeuw. In 1594 verloor de kerk haar positie als proosdij bij de reductie Groningen.

Saaxumhuizen

Hoewel de kerk van oorsprong 13e eeuws is, hebben de 19e eeuwse veranderingen hun stempel op het interieur en exterieur gedrukt. De prachtige herenbanken zijn te danken aan collator jonker Goosen Geurt Alberda.

Westernieland

De kerk heeft een blauwe balkenzoldering; de balken dateren uit verschillende perioden. Tegen de koorsluiting staat een 17e eeuwse kansel met het wapen van collator Schotto Tamminga van Bellingeweer. Naast de preekstoel een eveneens 17e eeuwse herenbank en een aantal zerken uit de 17e en 18e eeuw. Het dorp is na de kerstvloed van 1717 meer oostwaarts herbouwd zodat de kerk nu helemaal aan de westkant staat.

Eenrum

De kerk is grotendeels van baksteen gebouwd in de 13e eeuw en staat bekend als Laurentiuskerk. Van de oorspronkelijke ingangen rest alleen de zuidelijke. Binnen contrasteren wit gestucte meloen-gewelven met het donkerbruine meubilair. Het interieur heeft de Beeldenstorm overleefd. De 17e eeuw bracht ingrijpende verbouwingen: de grote toren uit 1652, grotere ramen die in de 20e eeuw weer vervangen zijn door laatromaanse ramen.

Loppersum

In 1218 is het toen aanwezige tufstenen kerkje door brand verwoest. In de westelijke muur van de kerk is nog een gedeelte van de oude muur met hagioscoop zichtbaar. De bouw van de huidige kerk is omstreeks 1220 begonnen met de bouw van een eenvoudige zaalkerk, van baksteen met een houten plafond. Omstreeks 1270 werd het rechtgesloten koor afgebroken om  plaats te maken voor een dwarsschip met koepelgewelven in romano-gotische stijl.

Westeremden

De huidige kerk is het overblijfsel van een oorspronkelijk laatromaanse kruiskerk. Sporen van de zuidelijke dwarsarm zijn nog te vinden in de buitengevel. In de noordwand zijn dichtgemetselde lijsten van romaanse vensters. Het interieur bezit fraaie muur en gewelfschilderingen uit de 13e en 15e eeuw: de zondeval, Johannes de Doper en de H. Laurentius.

Eenum

Een van de oudste bakstenen kerken op de hoogste wierde in de Ommelanden. Romaans qua origine maar deels geamputeerd in de 19e eeuw. De halfronde apsis werd door een vlakke muur vervangen. De preekstoel is uit 1654. In de 16e eeuw werden de originele vensters vervangen door grotere spitsboogvensters. De toren uit 1710 staat uit het lood door afgraving van de wierde, maar wordt mede overeind gehouden door aan de kerk gekoppelde balken.

Leermens

Eén van de oudste kerken in het noorden van het land: zijmuren van tufsteen, het dwarsschip van kloostermoppen in combinatie met hergebruikte tufsteen, en het 13e-eeuwse bakstenen koor. Het interieur heeft een houten zoldering in het schip en in het dwarsschip, terwijl het koor afgedekt is met een koepelgewelf voorzien van beschilderde baksteenpatronen. In het interieur zijn muurschilderingen uit de vijftiende eeuw, waaronder die van de heilige Ursula.