Wat is Monnikenwerk?

Wat is Monnikenwerk?

In de sobere ruimte van een middeleeuwse kerk werken elf kunstenaars zes woensdagen aan hun monnikenwerk - kunst, die soms raakt aan iets dat groter is dan wij. Aan het einde van de werkdag zijn bezoekers welkom om kerk en kunst te ervaren. Dit is de derde editie en ook nu hopen de deelnemers samen met bezoekers te ontdekken waartoe de verstilde sacrale ruimte van een kerk uitnodigt. Omdat vorige jaren voor zowel kunstenaar als bezoeker ontroerende ervaringen waren, doen dit jaar in tien kerken elf kunstenaars mee.

Monnikenwerk vindt plaats op de woensdagen 15, 22 & 29 juli en 5, 12 & 19 augustus. Ronde Noord loopt van Baflo via Den Andel, Westernieland en Saaxumhuizen naar Eenrum. Ronde Oost is in Loppersum, Eenum, Leermens, 't Zandt en Westeremden. Alle kerken zijn geopend voor publiek van 17.00 – 20.00 uur. De kerk van Eenrum sluit op 22 juli, en op 5 en 19 augustus om 19.30 uur.

Twee routes

Ronde Noord

Ronde Oost

Ronde Noord

Ronde Noord loopt van Baflo via Den Andel, Westernieland en Saaxumhuizen naar Eenrum. Alle kerken zijn geopend voor publiek van 17.00 – 20.00 uur. De kerk van Eenrum sluit op 22 juli, en op 5 en 19 augustus om 19.30 uur. In Baflo is een NS-station.

Baflo, Laurentiuskerk: Yvonne Struys - gemengde techniek
Eenrum: Marc de Groot - zaden
Westernieland: Leen Kaldenberg - werkt met eigeel, pigment en olie
Den Andel: Annemarie van Buuren en Arjan Verschuur - fotografie
Saaxumhuizen: Wianda Keizer - installatie

Ronde Oost

Ronde Oost is in Loppersum, Eenum, Leermens, 't Zandt en Westeremden. De kerken zijn open voor bezoek van 17.00 tot 20.00 uur. In Loppersum is een NS-station.

Loppersum, Petrus- en Pauluskerk: Roelof Hoving - schilderijen
Eenum: Lisette Durenkamp- installatie
Leermens, Donatuskerk: Geert Schreuder - tekeningen, aquarel
’t Zandt, Mariakerk: Anjet van Linge - beeldhouwen
Westeremden: Josefien Alkema - tekeningen

 

 

 

 

Elf Kunstenaars

Yvonne Struys

Baflo – Jaren geleden was ik artist in residence in Orkney, een eilandengroep ten noorden van Schotland. In een boekhandel vond ik een boekje met als titel: The History of The Earls of Orkney, een verhaal / saga rond 1200 geschreven in IJsland in het Oud Noors, de taal van de Vikingen. Op het strand vond ik twee dezelfde stukken flagstones, dit werd het begin van mijn History of the Earls, als boekobject. Ik schep zelf mijn papier en met de turf uit Orkney en wat cellulose heb ik papier geschept in de vorm van de stenen. De tekst is dus Oud Noors, in linoleum uitgesneden en gedrukt op dit mooie papier.

Arjan Verschoor en Annemarie van Buuren

Den Andel – Kerken zijn bakens van licht in duistere tijden. In Den Andel willen wij onderzoeken welk licht er overblijft als de zon is ondergegaan. We doen dat door middel van lunagrammen: fotografische beelden, belicht met maanlicht, op vellen met zilvergelatine. De maan is verbonden met intuïtie, verbeelding en fantasie. In de alchemie zijn de maan en het zilver met elkaar geassocieerd. We leggen ‘s nachts vellen papier met zilvergelatine in of bij de kerk. Samen met de bezoekers kijken we welk licht het donker bevatte.

Leen Kaldenberg

Westernieland – Werken in stilte en ritme op de grens van eb en vloed, zout en zoet, oud en nieuw land. Over wat was, komt en is.

Wianda Keizer

Saaxumhuizen – Mijn installaties zijn gebaseerd op de plek waar ze gemaakt worden,
ik laat mij inspireren door de ruimte
en het gevoel wat die ruimte mij geeft.

Ik kijk naar de lijnen en het licht,
de beweging van het licht,
de tijd in zekere zin,
naar donker, contrast,
naar vormen die daar horen.

Met touw wil ik iets laten ontstaan in de zes dagen van zijn,
stilte
en intensieve concentratie:
lijnen,
ritmes
en verbindingen
in relatie tot de ruimte in de kerk.

Marc de Groot

Eenrum – Kunst maken is voor mij een innerlijk proces waarbij het soms lukt om af te stemmen op een groter geheel en verbinding te maken met een universeel bewustzijn. De omgeving en ruimte hebben invloed op dit proces. Ik verheug me op de stilte, de ruimte en de tijdloosheid van de grote sobere kerk van Eenrum, een van de oudste kerken van de provincie, om in alle rust zes heerlijke dagen opnieuw met een Equinox aan het werk te zijn.

Roelof Hoving

Loppersum – Als kind kon ik ons kleine kerkinterieur dromen. De kleuren, verhoudingen, lichtinval, technische details en zelfs de oneffenheden van de witgepleisterde muren waren vertrouwd alsof het mijn eigen binnenkamer was. In de ‘boerenkathedraal’ van Loppersum neem ik als kunstschilder de gelegenheid om het historische kerkinterieur te inhaleren en te bestuderen. Wat spreekt mij er in aan? Wordt het registreren of ook reageren?

Lisette Durenkamp

Eenum – Mijn werk is vaak monnikenwerk. Vellen papier scheppen in de stilte van mijn werkplaats. Eenvoudige, zich herhalende handelingen. Ervaren wat er gebeurt. Het is mij dierbaar. In de middeleeuwse kerk van Eenum maak ik kerkboekjes van mijn handgemaakte papier voor op de kerkbanken. Bezoekers laat ik graag delen in de intimiteit van de boekjes.

Geert Schreuder

Leermens –  Ik ben benieuwd wat ik zal vinden in zo’n oud gebouw,
wat me er zal opvallen
Waar m’n oog op valt, wat er vergeten of verloren is,
hoe het licht valt
en wat me aanzet om het vast te leggen.
Waarschijnlijk ga ik  tekeningen maken.

Anjet van Linge

‘t Zandt – Op een zandrug in wat ooit een baai was. Een dorp gesticht door monniken, bijna 700 jaar geleden. De kerk gewijd aan Maria. Een kerk waar het koor hoger is dan het schip en het licht door de enorme ramen naar binnen stroomt. Op die plek mag ik dit jaar werken. Werken als meditatie. De kruisvorm die me al een poos bezighoudt zal mijn leidraad zijn. Hakken op het ritme van de oude getijden.

Josefien Alkema

Westeremden – leven als monnik
met woorden en op het ritme
van getijden
als kunstenaar
met beelden
op de beweging van het licht

Tien kerken

Baflo

De huidige kerk is gebouwd eind 11e eeuw, begin 12e eeuw. Het is een eenbeukige kerk met een rechtgesloten koor. De kerk wordt voor het eerst genoemd in 1211 en was toen opgebouwd uit tufsteen, waarvan nog stukken resteren in het schip. Het huidige koor met versierde rondboogvensters en -nissen dateert waarschijnlijk uit de 13e eeuw. In 1594 verloor de kerk haar positie als proosdij bij de reductie Groningen.

Den Andel

We zien in Den Andel de overgang van het romaans naar het laatromaans. Deze overgang vond plaats in het begin van de 13e eeuw. Sinds die tijd is het nodige aan de kerk veranderd. Bij de rechthoekige kerk hoort een gedrongen, ongelede toren met afgeknot tentdak uit dezelfde periode. Daarop staat een kleine dakruiter, nieuw geplaatst in 1989, met een luidklok uit 1653 van de hand van Jurriën Balthasar uit Leeuwarden.

Saaxumhuizen

Van oorsprong is de kerk 13e eeuws. Door verschillende verbouwingen en herstelling heeft de kerk van Saaxumhuizen haar middeleeuwse karakter verloren. De kerk heeft tegenwoordig voornamelijk 19e eeuwse kenmerken. De huidige toren is in de plaats gekomen van een vrijstaande, lage stompe toren. De prachtige herenbanken zijn te danken aan collator Jonker Geurt Goosen Alberda.

Eenrum

De kerk is grotendeels van baksteen gebouwd in de 13e eeuw en staat bekend als Laurentiuskerk. Van de oorspronkelijke ingangen rest alleen de zuidelijke. Binnen contrasteren wit gestucte meloen-gewelven met het donkerbruine meubilair. Het interieur heeft de Beeldenstorm overleefd. De 17e eeuw bracht ingrijpende verbouwingen: de grote toren uit 1652, grotere ramen die in de 20e eeuw weer vervangen zijn door laatromaanse ramen.

Loppersum

In 1218 is het toen aanwezige tufstenen kerkje door brand verwoest. In de westelijke muur van de kerk is nog een gedeelte van de oude muur met hagioscoop zichtbaar. De bouw van de huidige kerk is omstreeks 1220 begonnen met de bouw van een eenvoudige zaalkerk, van baksteen met een houten plafond. Omstreeks 1270 werd het rechtgesloten koor afgebroken om  plaats te maken voor een dwarsschip met koepelgewelven in romano-gotische stijl.

Eenum

Een van de oudste bakstenen kerken op de hoogste wierde in de Ommelanden. Romaans qua origine maar deels geamputeerd in de 19e eeuw. De halfronde apsis werd door een vlakke muur vervangen. De preekstoel is uit 1654. In de 16e eeuw werden de originele vensters vervangen door grotere spitsboogvensters. De toren uit 1710 staat uit het lood door afgraving van de wierde, maar wordt mede overeind gehouden door aan de kerk gekoppelde balken.

Leermens

Eén van de oudste kerken in het noorden van het land: zijmuren van tufsteen, het dwarsschip van kloostermoppen in combinatie met hergebruikte tufsteen, en het 13e-eeuwse bakstenen koor. Het interieur heeft een houten zoldering in het schip en in het dwarsschip, terwijl het koor afgedekt is met een koepelgewelf voorzien van beschilderde baksteenpatronen. In het interieur zijn muurschilderingen uit de vijftiende eeuw, waaronder die van de heilige Ursula.

‘t Zandt

Het oudste deel van de laatromaanse Mariakerk stamt uit de 13e eeuw. Het hoge, gotische koor uit de 15e eeuw. Zowel exterieur als interieur zijn bijzonder met boven- en benedenzones, siernissen en spaarvelden. Het interieur wordt overdekt met koepelgewelven. In het koor zijn een piscina en sacramentsnis te zien. Bijzonder fraai zijn de 13e- en 16e eeuwse muurschilderingen met Bijbelse figuren en taferelen. De eveneens 13e eeuwse vrijstaande zadeldaktoren heeft een spitse dakruiter uit de 17e eeuw..

Westeremden

De huidige kerk is het overblijfsel van een oorspronkelijk laatromaanse kruiskerk. Sporen van de zuidelijke dwarsarm zijn nog te vinden in de buitengevel. In de noordwand zijn dichtgemetselde lijsten van romaanse vensters. Het interieur bezit fraaie muur en gewelfschilderingen uit de 13e en 15e eeuw: de zondeval, Johannes de Doper en de H. Laurentius.